Productinfodossier Nieuwe Psychoactieve Stoffen

Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) zijn scheikundige variaties op klassieke illegale drugs en wensen veelal de effecten van die drugs te imiteren. De nieuwe stoffen zijn meestal niet opgenomen in drugwetgevingen en staan niet onder controle van de Drug Control Conventions van de Verenigde Naties. NPS bestaan uit een breed assortiment van stoffen (meestal synthetisch, maar ook plantaardig) en staan bekend onder verschillende benamingen (legal highs, research chemicals, designer drugs, smart drugs, …).

Wetgeving

De Belgische drugmarkt wordt tot op heden (eind 2013) gereguleerd door het KB van 1998 tot reglementering van psychotrope stoffen. Dat KB bevat een nominatieve lijst van gecontroleerde stoffen. Stoffen die buiten die lijst vallen maar wél nog psychoactief zijn, worden niet gecontroleerd door deze wetgeving. Wanneer een NPS verschijnt, moet de wetgeving dan ook telkens worden aangepast. En eens opgenomen in de wet, zijn producenten zo vernuftig om de scheikundige samenstelling van de stof minimaal te wijzigen, waardoor hij opnieuw buiten de wet valt. In de praktijk hinkt de wet daarmee constant achterop.

De Europese Commissie lanceerde in 2013 een voorstel om efficiënter op te treden tegen NPS. Ook in België zal in 2014 een nieuwe regelgeving in werking treden. In plaats van een nominatieve lijst, wordt een generieke classificatie voor NPS ingevoerd van groepen van stoffen met een gedeeltelijk gemeenschappelijke chemische structuur. Alle nieuwe psychoactieve varianten op deze structuur zullen bij voorbaat illegaal zijn.

Monitoren

Om een zicht te krijgen op de omvang en de ernst van de nieuwe problematiek, is er op Europees niveau een systeem in werking dat NPS monitort. Het EMCDDA en Europol spelen daarin sinds 1997 de hoofdrol. De nationale Early Warning Systems volgen het verschijnen van NPS op en communiceren dit naar de Europese instanties.

Ondanks dit Europees netwerk is het niet eenvoudig om het gebruik van NPS in Europa op te volgen en in cijfers te gieten. Toch lijkt het erop dat NPS in stijgende lijn voorkomen. Het aantal online NPS-winkels en het aantal nieuwe NPS in Europa zijn de laatste jaren toegenomen. Tot januari 2012 werden 693 online NPS-winkels opgespoord en alleen al in 2012 werden 73 NPS gedetecteerd.

Distributie en verkoop

Producenten en gebruikers maken gretig gebruik van de mogelijkheden van het internet. Daarnaast heeft de globalisering - vandaag worden de meeste NPS in China geproduceerd - bijgedragen tot de toename van het aantal, het aantal verschillende types en de beschikbaarheid van NPS in Europa.

NPS worden met inventieve marketingstrategieën aan de man gebracht. Vaak worden ze onder misleidende namen verhandeld, zoals 'bath salts', 'plant food', 'luchtverfrissers', 'pot pourri'… Ze worden verpakt in (snoepachtige) kleurrijke verpakkingen en vaak vergezeld van het opschrift 'niet bestemd voor menselijke consumptie'. Dit allemaal om de wetgeving te omzeilen.

Gebruikers en risico's

De laatste jaren lijkt er een groter wordende groep te zijn van NPS-gebruikers. Het doel van gebruikers van NPS is meestal om gelijkaardige effecten als van 'klassieke' drugs te bereiken. Anderen gebruiken NPS om 'legaal' te kunnen experimenteren. Nog andere gebruikers zijn op zoek naar een roes en nieuwe kicks, dus proberen alles wat hen dat kan opleveren.

Door het ontbreken van wetenschappelijk onderzoek en door het wisselende aanbod van NPS, is het heel moeilijk om een inschatting te maken van de risico's van nieuwe drugs. Daardoor zijn de gebruikers in feite letterlijk proefkonijnen.

 

  • Nieuwe Psychoactieve Stoffen | dossier - rapport

    In 2012 werden in Europa 73 Nieuwe Psychoactieve Stoffen gevonden. De toenem...
    Download hier - Lees meer...