Visietekst betaling van druggebruikers voor medewerking aan wetenschappelijk onderzoek


Bezit van verdovende middelen is in België een strafbaar feit. Een logisch gevolg is dat gebruikers van illegale drugs als doelgroep bij wetenschappelijk onderzoek vaak niet gemakkelijk te bereiken zijn. We spreken hier over een 'hidden population'. Sommige onderzoekers betalen druggebruikers om hen te motiveren om mee te doen aan hun onderzoek. Andere onderzoekers zien betaling als een compensatie voor de tijd en kosten die de druggebruiker in het onderzoek steekt.

Is het wel ethisch verantwoord om druggebruikers (niet) te betalen? En indien we hen betalen, hoeveel moeten we dan betalen en in welke vorm (geld, waardebonnen,...)? En bestaan er hieromtrent formele richtlijnen?

Druggebruikers zijn zeer heterogeen. Een eenduidig antwoord is er niet. Er bestaat weinig literatuur over het betalen van druggebruikers voor hun deelname aan onderzoek. De literatuur over onderzoek met personen geeft enkele aanknopingspunten, zoals de drie ethische principes: respect voor personen, principe van weldaad, principe van rechtvaardigheid.

VAD bevroeg de alcohol- en drugsector over haar ervaringen met het betalen van druggebruikers voor hun medewerking aan onderzoek. Uit de bevraging bleek dat er hier in Vlaanderen geen duidelijk beleid over bestaat.

Onderzoekers blijken meer geneigd te zijn, indien mogelijk, om een compensatie te voorzien. Een andere oplossing om voldoende druggebruikers te kunnen recruteren is gebruikmaken van bestaande structuren, zoals de hulpverlening. Vaak wordt de hulpverlener ingeschakeld als onderzoeker. Maar omwille van de rolverwarring stelt zich de vraag of dit wel doordacht is.