Wetgeving over illegale drugs

Wat gebeurt er als iemand met drugs betrapt wordt?

Als iemand met drugs betrapt wordt, moet de politie altijd, op enkele uitzonderingen na, een procesverbaal (PV) opstellen. Het PV beschrijft wat er werd vastgesteld.Tegelijk zal de politie vragen een verklaring af te leggen. Men zal de betrokkene meestal ook fouilleren en eventueel een huiszoeking met toestemming uitvoeren. Eventueel gevonden drugs worden in beslag genomen - enkel voor cannabis is dit niet altijd het geval. Het PV wordt nadien doorgestuurd naar het parket.

Normaal wordt men direct terug vrijgelaten, maar wanneer het gaat om zware feiten verwittigt de politie onmiddellijk het parket. Daar beslist de substituut van dienst om:

  • de persoon toch vrij te laten en eventueel aan de politie bijkomende onderzoeksopdrachten te geven: de substituut laat bijvoorbeeld beslag leggen op de auto waarmee de drugs vervoerd werden of op geld dat werd verdiend met drughandel;
  • de persoon 'ter beschikking te stellen'. In dat geval moet de onderzoeksrechter binnen 24 uur na de aanhouding door de politie beslissen of de betrokkene aangehouden blijft. Ofwel komt men dus na 24 uur vrij, ofwel blijft men aangehouden en in dat geval wordt men in voorlopige hechtenis genomen. Die voorlopige hechtenis kan door de onderzoeksrechter, de raadkamer of de kamer van inbeschuldigingstelling opgeschort worden onder bepaalde voorwaarden, bijvoorbeeld het volgen van een begeleiding voor het drugprobleem. Dit systeem heet 'vrijheid onder voorwaarden' (VOV). Men wordt in eerste instantie vrijgelaten voor drie maanden, die termijn kan telkens met drie maanden verlengd worden. Meestal zal een justitieassistent aangeduid worden om erop toe te zien of men de voorwaarden naleeft. Doet men dat niet, dan kan men onmiddellijk terug aangehouden worden. Meestal is VOV een goede aanloop naar een probatiemaatregel (die opgelegd wordt door de rechtbank).

Nadat de politie en het parket het onderzoek hebben afgerond, wordt beslist of de betrokkene al dan niet vervolgd wordt.

top

Wat zegt de wet over illegale drugs?

In juni 2003 is de wet op de verdovende middelen (die dateert van 1921) gewijzigd. Er wordt nu een onderscheid gemaakt tussen cannabis en andere illegale drugs (cocaïne, heroïne, XTC, speed, ...). Toch blijft cannabis een illegaal product.

Aan cannabisbezit en/of -gebruik kan altijd een straf vasthangen.

Om de wet te kunnen uitvoeren werden een Koninklijk Besluit (KB) en een Ministeriële Richtlijn uitgevaardigd. Het KB bepaalt de verschillende categorieën van inbreuken. De Ministeriële Richtlijn beschrijft het vervolgingsbeleid op het vlak van bezit en verkoop van illegale drugs.

Let wel: strafrechtspraak houdt altijd rekening met elk individueel geval. Een parketmagistraat kan dus afwijken van de Ministeriële Richtlijn, indien daar een gegronde reden voor is.

Op 21 oktober 2004 vernietigde het Arbitragehof artikel 16 van de nieuwe drugwet. Aanleiding daartoe was het ontbreken van een concrete invulling van een 'gebruikshoeveelheid van cannabis' en de vage omschrijving van de concepten 'problematisch gebruik' en 'maatschappelijke overlast'. Die creëerden volgens het Arbitragehof rechtsonzekerheid voor de burger.

Op 31 januari 2005 verscheen een nieuwe Gemeenschappelijke Richtlijn die een voorlopig antwoord geeft op de vernietiging van artikel 16.

De wet maakt een onderscheid tussen:

top

Wat zegt de wet over de ouders?

  • Recht op antwoord. Informatie voor ouders | folder - brochure

    Gezinnen met druggebruikende kinderen staan onder hoge druk. Een juridische aa...
    Download hier - Lees meer...

Moeten ouders mee opdraaien?

Zolang het gaat om minderjarige kinderen, zijn ouders burgerrechtelijk aansprakelijk. Zij moeten dus instaan voor de schade die door hun minderjarige kinderen veroorzaakt wordt. Sommige druggebruikende jongeren stelen om drugs te kunnen betalen. Anderen plegen geweld terwijl ze drugs genomen hebben. Als deze feiten aan het licht komen, kunnen de ouders aangesproken worden om de schade te vergoeden.

Zelfs als de kinderen meerderjarig zijn, kunnen ouders juridische gevolgen ondervinden van hun druggebruik. Volgens de drugwet kan alles wat gebruikt werd bij een misdrijf (bijvoorbeeld de auto van vader) in beslag genomen worden en eventueel openbaar verkocht worden, ook al is de dader niet de eigenaar ervan. Bovendien kan, indien boetes of schulden niet betaald worden, beslag gelegd worden op de inboedel van de ouders.

Dat kan echter enkel als het meerderjarige kind nog thuis gedomicilieerd is en als ouders niet kunnen aantonen (aan de hand van aankoopbewijzen) dat de goederen hun eigendom zijn.

top

Worden ouders betrokken bij het onderzoek?

Als de kinderen minderjarig zijn, worden de ouders altijd verwittigd.Wanneer het parket tot vervolging beslist, worden zij gedagvaard om samen met hun kind voor de jeugdrechter te verschijnen.

Bij meerderjarigen is het niet vanzelfsprekend dat de ouders bij het onderzoek betrokken worden.Wanneer een meerderjarige door de politie wordt opgepakt kan men, als men dat zelf wil, altijd vragen om de ouders te verwittigen. Indien dit het onderzoek niet kan schaden, zal men dit meestal wel doen. Dat de ouders niet bij het onderzoek betrokken worden, betekent nog niet dat ze van de hele zaak niets zullen afweten. Als een meerderjarige bijvoorbeeld nog thuis woont, kan een brief van het parket in de bus of de politie die thuis aanbelt, al heel wat vragen oproepen.

top

Wat kan/mag de politie doen bij (vermoeden van) inbreuken op de drugwet?

Mag de politie iemand fouilleren?

De wet zegt duidelijk wat wel en wat niet mag bij fouillering.
Er bestaan verschillende soorten fouillering. De volgende komen het vaakst voor:

  • De veiligheidsfouillering: een oppervlakkige en vluchtige betasting van lichaam en kleding en controle van de bagage. Bij een veiligheidsfouillering mag men niet langer dan één uur opgehouden worden. Zo'n fouillering kan:
    • als er bij een identiteitscontrole aanwijzingen zijn dat iemand een wapen of ander gevaarlijk voorwerp op zak heeft;
    • als er gevaar is voor de openbare orde (bijvoorbeeld bij een voetbalwedstrijd, een festival of in een rechtszaal);
    • als iemand aangehouden wordt.
  • De meer grondige gerechtelijke fouillering. Dit kan als men gerechtelijk aangehouden is of als men bewijsmateriaal van een misdrijf op zak zou kunnen hebben.
  • De fouillering op het lichaam. Dat kan enkel als iemand in de cel wordt opgesloten. De bedoeling is voorwerpen of stoffen te zoeken die gevaarlijk zijn voor de persoon zelf, voor anderen of die de betrokkene zouden kunnen helpen bij een ontsnapping.

top

Mag de politie een huiszoeking doen?

Er zijn verschillende soorten huiszoekingen:

  • De huiszoeking met toestemming:
    dat betekent dat men als bewoner van de woning de schriftelijke toestemming geeft aan de politiedienst om de woning te betreden. Pas nadat men die toestemming heeft ondertekend, kan de politie met de eigenlijke huiszoeking beginnen.Vanaf dat ogenblik kan men de woning doorzoeken en alles wat als bewijsmateriaal kan dienen, in beslag nemen. Aangezien men zelf de toestemming geeft, kan zo'n huiszoeking dag en nacht gebeuren. Hoewel men het recht heeft om de huiszoeking te weigeren, zal dat in de praktijk niet echt goed overkomen. Het kan de politie de indruk geven dat men iets te verbergen heeft. In dat geval zal ze proberen zo snel mogelijk een huiszoeking met een bevel van de onderzoeksrechter uit te voeren.
  • De huiszoeking op bevel van de onderzoeksrechter:
    zo'n bevel betekent dat, ondanks het eventuele verzet van de bewoner, de huiszoeking toch mag plaatsvinden. Als er niemand thuis is, mag de politie een slotenmaker oproepen. Een huiszoeking op bevel kan enkel tussen vijf uur 's ochtends en negen uur 's avonds. Bij een huiszoeking op bevel kan de politie enkel zaken in beslag nemen die verband houden met het misdrijf waarvoor het bevel werd afgeleverd. Bijvoorbeeld: de onderzoeksrechter geeft een huiszoekingsbevel voor inbreuken op de drugwetgeving. De politie mag dan enkel zaken opsporen die daarmee te maken hebben. Ze mag bijvoorbeeld niet op zoek gaan naar gestolen voorwerpen. Als de politie tijdens de huiszoeking bij toeval gestolen voorwerpen zou vinden, dan moet ze daarvan een nieuw procesverbaal opmaken.
  • De huiszoeking op grond van artikel 6 bis van de drugwet:
    dit artikel bepaalt dat de politie te allen tijde (dus ook 's nachts) zonder toestemming van de bewoner mag binnengaan in plaatsen waarvan ze ernstige vermoedens heeft dat er drugs opgeslagen liggen of dat er drugs vervaardigd, bereid, bewaard, verkocht, afgeleverd of afgestaan worden.Vooraleer de politie zich op artikel 6 bis beroept zal ze al heel wat informatie hebben verzameld door verklaringen van personen en door de plaats of de woning in de gaten te houden.

top

Mag de politie een bloedstaal of urinestaal vragen?

Opgelet: op dit vlak verschilt de algemene drugwetgeving van de verkeerswet!

Het nemen van een urinestaal is in het kader van de drugwetgeving niet wettelijk geregeld en komt ook niet zoveel voor. Indien men een urinestaal wil nemen, kan dit enkel mits voorafgaandelijke en schriftelijke toestemming.

Urinestalen worden bijvoorbeeld wel eens genomen bij controles in dancings. De politie zal de betrokkenen dan op voorhand een schriftelijke toestemming laten ondertekenen. In principe kan men de urinetest weigeren, maar in realiteit kan dat natuurlijk overkomen alsof men iets te verbergen heeft.

Een positief urinestaal is enkel een bewijs dat iemand recent drugs gebruikt heeft. Op basis daarvan alleen zal men iemand meestal niet kunnen vervolgen. Daarvoor moet men kunnen bewijzen dat de persoon drugs in bezit heeft. Het kan voor het parket echter wel een aanleiding zijn om iemand van nabij te volgen en zo nodig door te verwijzen naar de hulpverlening.

Ook het nemen van een bloedstaal is in het kader van de drugwetgeving niet wettelijk geregeld. Het komt ook weinig voor. Indien men het toch zou willen doen, kan alleen een geneesheer dit uitvoeren.

VAD beschikt over heel wat productinfodossiers.

Via de bibliotheekcatalogus kunt u een overzicht van wetteksten over drugs raadplegen.

top