Afgelopen Europese projecten

ELISAD Gateway Project

De VAD-bibliotheek was tot 2013 lid van ELISAD (European Association of Libraries and Information Services on Alcohol and other Drugs). Eind 2013 werd ELISAD opgenomen in de international vereniging SALIS (Substance Abuse Librarians & Information Specialists).

Een belangrijk samenwerkingsproject dat onder impuls van ELISAD tot stand kwam, was het Gateway-project. De doelstelling van dit project was het creëren van een portaalwebsite voor professionelen die actief zijn in de alcohol- en drugsector in Europa. Vanaf 2003 tot 2012 participeerde ook VAD aan dit project. De bijdrage van VAD bestond voornamelijk uit het leveren van beschrijvingen van Vlaamse websites.

eSBIRTes: electronic Screening, Brief Intervention and Referral to Treatment for emergency services (2011-2013)

'eSBIRTes' is een innovatief Europees project, waarbij spoeddiensten via een SBIRT aan vroeginterventie doen bij polydruggebruikers met een risico op een middelengerelateerde stoornis. SBIRT staat voor Screening, Brief Intervention and Referral to Treatment, of vertaald: Screening, Kortdurende Interventie en Doorverwijzing voor Behandeling. De interventie gebeurt via iPad of laptop in de spoeddienst. Ze omvat drie belangrijke stappen:

(1) screening met behulp van de ASSIST-vragenlijst (WHO);
(2) een online zelfhulpmodule (DASH);
(3) doorverwijzing naar de gespecialiseerde hulpverlening.

eSBIRTes werd uitgevoerd in de spoeddiensten van twee ziekenhuizen in België en twee ziekenhuizen in Hongarije. Het instrument werd in deze landen ook uitgetest op vier grote muziekfestivals.
Tijdens de pilootfase van het project werden 449 cliënten geselecteerd voor de screening. Bij 236 personen werd de screening onmiddellijk uitgevoerd op de spoeddienst. Aan 213 patiënten werd een polsbandje meegegeven met een unieke code om thuis in te loggen en op die manier deel te nemen. Dit gebeurde omdat zij de screeningsvragenlijst niet wilden invullen op de spoeddienst of omdat het spoedpersoneel hen niet in staat achtte of te agressief vond om de screening ter plekke in te vullen.
Van de 187 ziekenhuisbezoekers die het screeningsinstrument volledig hebben ingevuld, werd aan 119 (63,6%) een matige tot hoge risicoscore toegekend voor minstens één middel. Jammer genoeg registreerden maar weinig cliënten zich voor de zelfhulpmodule (DASH) en geen enkele van hen voltooide het programma. We nemen aan dat deze patiënten hun alcohol- of druggebruik niet als problematisch beschouwen of op zijn minst de noodzaak niet voelen om met een online zelfhulpprogramma te beginnen.  Verder onderzoek is nodig om te achterhalen om welke redenen ze er terughoudend tegenoverstaan.

De online ASSIST en DASH staan open voor onderzoekers die deze instrumenten in de toekomst willen toepassen in gelijkaardige settings. Meer informatie over alle aspecten van dit project en over de e-SBIRT die werd ontwikkeld, vindt u in de factsheet. Meer uitgebreide informatie over de verschillende stappen van het project en over de evaluatieresultaten kan u in het eSBIRTes eBook lezen.

eSBIRTes werd gefinancierd door de Europese Commissie, DG Justitie, vrijheid en veiligheid. Het project werd gecoördineerd door de VAD, in samenwerking met het Centre for Public Health, Liverpool John Moores University (UK), de Eötvös Lorand Universiteit (ELTE) (Hongarije), IREFREA (Spanje) en het Trimbos-Instituut (Nederland).

ECAT: to Empower the Community in response to Alcohol Threats  (2006-2010)

Binnen ECAT wordt een gestructureerde aanpak van implementatie van een lokale gemeenschapsactie met betrekking tot alcoholproblemen ontwikkeld.

In het kader van het Europese ECAT-project (2007-2008) is een aantal instrumenten ontwikkeld om de lokale implementatie van een gemeenschapsgerichte actie met betrekking tot alcoholpreventie te begeleiden.

Volgende publicaties waren outputs van het Europese ECAT-project
  • ECAT. Scientific evidence | dossier - rapport

    Dit is een uitgebreide literatuurstudie ('ECAT. Scientific evidence for t...
    Download hier - Lees meer...

  • ECAT. Manual | dossier - rapport

    Een conceptueel handboek ('ECAT. Manual for alcohol prevention in local c...
    Download hier - Lees meer...


Het Vlaamse ECAT-project (april 2008-april 2009) vertrok vanuit de resultaten van het Europese project en richtte zich op de vertaling van het ECAT-concept naar vijf Vlaamse communities (één per provincie). De Vlaamse steden/gemeenten die zich bij dit project aansloten in samenwerking met de respectievelijke CGG's zijn: Mechelen (CGG Mechelen), Sint-Niklaas (CGG Waas en Dender - Delta), Maasmechelen (CAD Limburg), Leuven (CGG Vlaams-Brabant Oost) en Oostende (CGG Noord-West-Vlaanderen).

Eindverslag van het eerste Vlaamse ECAT-project (april 2008-april 2009) (pdf)

In een vervolgproject worden hogergenoemde vijf Vlaamse steden verder begeleid in het implementatieproces om tot een lokaal alcoholbeleid te komen. Tegelijkertijd wordt een nieuw project opgestart in vijf nieuwe Vlaamse steden. Het gaat om: Houthalen-Helchteren, Brugge, Lier, Dendermonde en Tienen. Op die manier zullen tien Vlaamse steden in 2009-2010 worden begeleid in de ontwikkeling en verankering van een lokale actie met betrekking tot alcoholproblemen.

  • ECAT. Handleiding | dossier - rapport

    In het najaar van 2009 verscheen er een Nederlandstalige versie van het ECAT...
    Download hier - Lees meer...

 

HEROES: Health and Road Safety (2008-2011)

VAD werkte samen met Responsible Young Drivers (RYD) aan het Europese project HEROES (Health and Road Safety). RYD coördineerde dit project en heeft hiervoor een Europees netwerk opgebouwd van dertien partners uit de gezondheidspromotie en verkeersveiligheid.
Dit project beoogde gezamenlijke initiatieven tussen de alcohol- en drugsector, preventie naar HIV/aids en de sector verkeersveiligheid op te zetten.

Concreet werden er vormingen voor intermediairen en vrijwilligers opgezet waar rijden, HIV/aids en alcohol- en druggebruik aan bod kwamen. Voor deze vormingen werd nieuw vormingsmateriaal en een nieuwe campagne ontwikkeld.Dit project is van start gegaan in september 2008 en liep tot april 2011.

Healthy Nightlife Toolbox  (2008-2010)

Van 2008 tot 2010 werkte VAD mee aan het ontwikkelen van de Healthy Nightlife Toolbox. De nadruk van dit project lag op het verminderen van schade door alcohol- en druggebruik onder jonge mensen.

De Healthy Nightlife Toolbox versrpeidde informatie over kwaliteitsvolle acties en literatuur en bevorderde de uitwisseling van kennis over alcohol- en drugpreventie in het nachtleven via een e-platform. De Toolbox is beschikbaar voor lokale, regionale en nationale beleidsmakers en preventiewerkers in de Europese Unie.

De toolbox bevat:

  • een handboek met modellen van good practices en gestructureerde methodes om doeltreffende acties en een beleid te identificeren en te implementeren;
  • een database met contactgegevens, literatuur, evidence-based interventies en beleid over universele, selectieve en geïndiceerde preventie en schadebeperkende interventies.

Het project werd gecoördineerd door het Nederlandse Trimbos-Instituut. VAD was één van de vijf partners in het project en droeg eindverantwoordelijkheid voor het onderdeel literatuurstudie en de verzameling van best practices in Europa.
Andere partners waren: The Centre for Public Health, John Moores University Liverpool (UK), IREFREA (Spanje) en het Nationaal Drug Preventie Instituut van Hongarije.

Building Capacity (2007-2010)

Het Building Capacity project, met partners uit 31 landen en tien Europese organisaties, ondersteunde de Europese Commissie  bij de communicatie over alcohol. Het project bouwde verder op het werk geleverd in het vorige Europese gecofinancierde project 'Bridging the gap'.

De belangrijkste doelstellingen van het project waren:

  • uitbreiden van het bestaande alcoholbeleidsnetwerk;
  • ontwikkelen van een inventaris van ervaringen uit de verschillende landen;
  • ondernemen van een economische en gezondheidsimpact assessment van beleidsopties;
  • opbouwen van bekwaamheid door middel van conferenties en advocacy-trainingen.

De voornaamste resultaten zijn een levendig alcoholbeleidsnetwerk, een inventaris van ervaringen, best practices en infrastructuren én een versterkte capaciteit van de landen uit de Europese Unie, regionale en lokale niveaus om beleidsmatige interventies rond alcohol te ontwikkelen, te implementeren en te monitoren.

Bridging the gap (2004-2006)

VAD was partner van het project Bridging the gap van Eurocare. Dit project werd voornamelijk gefinancierd door de Europese Commissie en liep over drie jaar (2004-2006).

De voornaamste realisaties zijn:

  • de uitbouw van een Europees alcoholbeleidsnetwerk van ngo's, overheidsdiensten, experten en wetenschappelijke instellingen uit 27 EU-landen, Noorwegen, Zwitserland en Turkije. Daarnaast participeerde ook het Europees jeugdforum, de Wereld gezondheidsorganisatie (WHO) en de European Public Health Alliance;
  • een overzichtsdocument met maatregelen die kunnen resulteren in een significante beperking van de schade van alcohol. Dit document gaat ervan uit dat alcohol 'no ordinary commodity' is en benadrukt de evidence-based aanpak. Verder pleit het voor een mix aan cultureel ingebedde maatregelen. Aan bod komen het beperken van rijden onder invloed; opvoeding, communicatie, training en sensibilisering van de bevolking; de regulering van de markt (meest kosteneffectieve maatregelen); het beperken van schade in de omgeving: interventies voor individuen en families; het implementeren van onderzoek en beleid en monitoring en uitwisseling van informatie;
  • een databank over alcoholbeleid en regelgeving in de landen van Europese Unie;
  • een overzichtslijst met de belangrijkste Europese beleidsdocumenten chronologisch geordend en downloadbaar. In deze lijst bevinden zich onder andere het 'Alcohol Action Plan 2001-2005', verschillende EU-aanbevelingen en het 'Alcohol in Europe'-rapport van Anderson & Baumberg;
  • een alcohol advocacy trainingsdraaiboek inclusief sessie-inhouden, hand-outs, slides en achtergrondinfo;
  • een vragenlijst voor jongeren om hun participatie bij beleidsontwikkeling te bevorderen.

ELSA: Enforcement of National Laws and Self-Regulation on Advertising and Marketing of Alcohol (2004-2006)

Het ELSA-project waaraan VAD als partner voor België gedurende twee jaar participeerde, liep eind 2006 af. Het project had als doel te rapporteren over de uitvoering van de nationale wetten en zelfreguleringsmechanismen over alcoholreclame en -marketing in de lidstaten van de Europese Unie, de kandidaat-lidstaten en Noorwegen. Er participeerden 23 landen aan het project. Griekenland, Luxemburg, Malta en Turkije waren niet vertegenwoordigd. STAP, de Nederlandse Stichting voor Alcoholpreventie, coördineerde het project.

Gedurende het eerste jaar werd een expertnetwerk van partners opgericht. De partners kregen een training in het beoordelen van de nationale wetgeving en zelfreguleringsmechanismen over alcoholreclame en -marketing. Aan de hand van een vragenlijst verzamelde elk land informatie over de nationale regelgeving met betrekking tot alcoholmarketing.

Tijdens het tweede jaar van het project maakten de deelnemende landen elk een overzicht van alle documenten die (de navolging van) de nationale regelgeving sinds 2000 evalueerden. Daarnaast stelde ieder land een top-tien op van de meest aantrekkelijke alcoholische dranken en alcoholreclames voor minderjarigen. In elk land werd hierover informatie ingewonnen bij een honderdtal jongeren tussen twaalf en zeventien jaar oud.

Daarnaast werkte VAD mee aan een 'rating panel' veldtest waarin met een identieke vragenlijst in alle participerende landen de perceptie van jongeren werd nagegaan over alcoholreclames en of deze al dan niet de regelgeving volgen.
Uit de top-tien van meest aantrekkelijke alcoholreclames selecteerde VAD vijf alcoholreclames. Deze werden ter beoordeling voorgelegd aan 94 leerlingen tussen twaalf en zeventien uit drie scholen in Gent, Brugge en Leuven.

De resultaten van twee jaar werk in het ELSA-project werden in zes rapporten gebundeld die u kan downloaden op de ELSA-website.