Een beleid opzetten

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt ondubbelzinnig dat het bevorderen van gezondheid verder gaat dan gezondheidseducatie. Gezondheidsbevordering beoogt veranderingen door gezondheidseducatie, het nemen van structurele maatregelen en afspraken.

Ook alcohol- en andere drugpreventie in het basisonderwijs mag niet beperkt worden tot geïsoleerde lesjes in de klas. Het vereist een beleidsmatige aanpak met -naast educatie- aandacht voor het creëren van een ondersteunend schoolklimaat en het betrekken van de ouders.

LOL zonder alcohol en Vlucht naar Avatar zijn projecten rond alcohol en gamen voor de 3de graad lager onderwijs met oog voor deze brede aanpak.

Educatie

Ontwikkelingspsychologisch gezien zijn kinderen ontvankelijk voor preventie, zowel op cognitief als op emotioneel, fysisch en sociaal vlak.

Voor kinderen tot negen jaar is het aangewezen om de nadruk te leggen op de ontwikkeling van normbesef en sociale vaardigheden: beslissingen nemen en problemen oplossen, kritisch denken en creatief zijn, een positief zelfbeeld hebben en empathie, communicatievaardigheden en relatievermogen, omgaan met gevoelens en stress.

Vanaf het vijfde en zesde leerjaar bezitten kinderen de noodzakelijke cognitieve mogelijkheden en ervaringen om te begrijpen wat sociale invloed betekent en om informatie over genotsmiddelen te bevatten. Bij de oudste leerlingen kan de thematiek van (tabak- en) alcoholgebruik dus zeker aan bod komen. Dit omvat het aanreiken van informatie over effecten, risico's ... en het trainen van attitudes en vaardigheden. De leerkracht vormt hierbij de centrale spil: hij kan best aansluiten bij de leef- en ervaringswereld van de leerlingen en kan de inbedding in het pedagogisch project van de school bewaren, zowel horizontaal als verticaal.

Met LOL zonder alcohol gaan leerlingen en leerkrachten samen onderzoeken wat alcohol is en wat het doet. Maar ze kijken ook verder: de leerlingen gaan hun sociale vaardigheden versterken en hun weerbaarheid tegen groepsdruk verhogen. Zodat ze sterk genoeg zijn om nog even 'neen' te zeggen tegen alcohol. 

Vlucht naar Avatar wil de kennis, het inzicht en de vaardigheden van leerlingen versterken, zodat ze op een verantwoordelijke manier leren omgaan met gamen

Structurele maatregelen en regelgeving

Preventie stopt niet bij de klasdeur: de integratie van preventief werken in het dagdagelijks schoolleven is belangrijk. Wanneer kinderen vaardigheden aangeleerd krijgen in de klas, is het noodzakelijk dat zij buiten de klas gestimuleerd worden om deze vaardigheden te hanteren en in te oefenen in het dagelijks leven op school.

Als kinderen bijvoorbeeld in de klas leren keuzes maken en omgaan met vrijheid en begrenzing, is het belangrijk dat ze deze vaardigheden mogen toepassen in de dagelijkse schoolpraktijk. Dat ze mee verantwoordelijk kunnen zijn voor de aankleding van het klaslokaal, de speelplaats, voor het keuzeaanbod van middagactiviteiten,…

LOL zonder alcohol en Vlucht naar Avatar stimuleren de leerkracht en leerlingen, o.m. met kleurrijke bordkaarten, om aandacht te besteden aan assertief gedrag in dagdagelijkse situaties.

Ook interne regelgeving en afspraken kunnen een positieve aanpak en een sensibiliserende functie hebben rond de alcoholthematiek. Regelgeving rond de school als werkplek kan bijvoorbeeld de impact en het belang van het voorbeeldgedrag van de leerkrachten in de verf zetten en positief ondersteunen.

Ook regelgeving rond alcoholgebruik op schoolfeesten kan sensibiliserend werken naar het schoolteam en de omgeving van de jongere (ouders, grootouders,…).

De LOL zonder alcohol-ballonnen en -affiches kunnen opgehangen worden in de lokalen/feestzaal... om op een decoratieve manier de boodschap te ondersteunen.

Ouders betrekken

Ouders zijn een belangrijke en prioritaire partner van de school in het werken rond alcoholpreventie. De school kan mogelijkheden scheppen om de ouders bij het preventief werken te betrekken: door ouders te informeren over de thema's die op school behandeld worden, hen uit te nodigen bij een klasproject. Op die manier toont de school ook duidelijk welke inspanningen ze zelf doet om een gezonde, toffe leefomgeving te creëren.

Het project LOL zonder alcohol betrekt de ouders op diverse manieren: bij de start worden ze via een flyer geïnformeerd over het project, ze worden uitgenodigd voor een feestelijk openklasmoment. Bovendien is er acoolworld.be/ouders, voor ouders die meer willen weten over het project. Ook bij Vlucht naar Avatar worden ouders op een ludieke manier betrokken.

Begeleiding

Werken rond alcoholpreventie vereist ook in het basisonderwijs het ondersteunen van leerlingen met problemen. We denken hierbij aan de problematiek van kinderen wiens moeder of vader drinkt. België telt naar schatting 183.000 kinderen onder de vijftien jaar met ouders die een alcoholprobleem hebben.Vroegtijdig interveniëren en het begeleiden van deze leerlingen is erg belangrijk. Het CLB is hierbij een belangrijke partner.

VAD ontwikkelde materiaal om rond deze problematiek te werken, waaronder Als je ouders drinken, die de weg wijst naar meer info en hulp.

LOL zonder alcohol werkt niet expliciet rond deze problematiek maar biedt, o.m. via de methodiek van de klasbrievenbus, wel een laagdrempelig kanaal naar informatie en begeleiding.